اصطلاح جنبش‌های نوپدید دینی نخستین‌بار در دهه 70 میلادی وارد ادبیات جامعه‌شناسی شد. از این اصطلاح برای اشاره به تمامی فرقه‌ها، کیش‌ها و گروه‌های دینی و معنوی استفاده می‌شود.

با توجه به کثرت و تنوع معنویت گرایی جدید، تطبیق مصادیق و جریان نقد دشوار است. علی‌رغم این دشواری، برای تسهیل فرایند پژوهش، معنویت نوین را به جنبش‌های تکنیکال، متافیزیکال و دینی تقسیم کرده‌اند.
در قسم اول می‌توان به فنگ‌شویی و یوگا، در قسم دوم (متافیزیکال) به فراروانشناسی و در قسمت سوم (دینی) به پنتاکاست‌ها و شاهدان یهوه اشاره کرد.

در این میان به دلیل گرایش غالب به جنبش‌های متافیزیکال به ویژه در ایران و همچنین دشواری و سخت‌فهمی‌شان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند و در نتیجه ضرورت پرداختن به آنها به شیوه آکادمیک را دوچندان می‌کند.

 نویسندگان کتاب حاضر به روش تحلیلی، مبتنی بر توصیف منابع دست اول این جنبش‌ها، به نقد حکمی و فلسفی پرداخته‌اند و در باب علل پیدایش، از عوامل معرفتی و تابع معرفتی پرده برداشته‌اند. در خصوص عوامل معرفتی از تنزل مفهومی و مصداقی متافیزک در تاریخ فلسفه در مغرب‌زمین، و تعارض علم و دین، و در بخش عوامل تابع معرفتی، از مدرنیته، عرفی شدن و جهانی شدن به تفصیل سخن گفته‌اند.

آنچه در این کتاب به آن پرداخته شده است، راه شناخت فلسفی فرقه‌ها و نقدی حکمی بر مبانی و اصول آنهاست که اگر چه کامل و جامع نیست اما به لحاظ روش و نگرش اولین اثر در نوع خود محسوب می‌شود و شامل چهار فصل ذیل می‌باشد:

• از متافیزیک باوری تا متافیزیک ستیزی،
• فرا‌ روان‌شناسی به جای متافیزیک،
• ساختار و معناشناخت فرقه‌ها
• پدیدار شناختی و تحلیل فرقه‌ها.